રફીક ચાકી દ્વારા : કોટડા (ચકાર) (તા. ભુજ), તા. 13 : જાન્યુઆરી-2001ના વિનાશક ભૂકંપ બાદ લાંબા
સમય સુધી દુ:ખ, સંઘર્ષ અને પુનર્નિર્માણ
સાથે જોડાયેલી રહેલી કચ્છ જિલ્લાની ઓળખ આજે સંપૂર્ણપણે બદલાઈ રહી છે. રાજ્ય અને કેન્દ્ર
સરકારની દુરંદેશી નીતિઓ, ઉદ્યોગજગતના વિશ્વાસ અને લોકશક્તિના
સંયોજનથી ભુજ-ભચાઉ હાઈવે હવે કચ્છના ઔદ્યોગિક અને આર્થિક પુનર્જાગરણની મુખ્ય ધમની બની
ગયો છે. શેખપીર ચોકડીથી લખોંદ, પદ્ધર અને ભચાઉ સુધી વિસ્તરેલો
આ માર્ગ હવે માત્ર વાહનવ્યવહાર પૂરતો સીમિત ન રહી વિકાસનું જીવંત પ્રતીક બની ઊભર્યો
છે. આ હાઈવે પર
આજે અનેક રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓના આધુનિક ઉત્પાદન એકમો કાર્યરત છે, તો બીજી તરફ સફેદ માટી (ચાઈના ક્લે) આધારિત
મોટા પ્લાન્ટો અને તેની સાથે જોડાયેલા નાના વાશિંગ પ્લાન્ટો શરૂ થતાં આ વિસ્તારને `સફેદ માટી પટ્ટા' તરીકે નવી ઓળખ મળી છે. ઉદ્યોગ વિકાસની સાથે
ભુજ-ભચાઉ હાઈવે હવે ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને સ્થાનિક વેપારનું પણ કેન્દ્ર બની રહ્યો છે.
હાઈવેની બંને બાજુ ફળોના અનૌપચારિક માર્કેટો વિકસ્યા છે, જ્યાં
દાડમ કેળાં, કચ્છી કેસર, ખારેક તેમજ ખાસ
કરીને દાડમનું મોટા પાયે વેચાણ થાય છે. આ વ્યવસાય સ્થાનિક ખેડૂતો અને નાના વેપારીઓ
માટે આવકનો મજબૂત આધારસ્તંભ બન્યો છે. વધતા વાહનવ્યવહારને પગલે હાઈવે પર હોટલ,
ઢાબા, ચા-નાસ્તાના કેન્દ્રો, દુકાનો તેમજ કેટલાંક સ્થળોએ મોલ જેવા વ્યાપારી કેન્દ્રો પણ વિકસ્યા છે. કચ્છ
હવે માત્ર ઉદ્યોગો માટે નહીં, પરંતુ ડેરી વિકાસ માટે પણ આગવું
સ્થાન મેળવી રહ્યો છે. ભચાઉ નજીક આવેલો સરહદ ડેરી (કચ્છ જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક
સંઘ લિ.)નો વિશાળ પ્લાન્ટ હજારો પશુપાલક માટે આર્થિક આધારસ્તંભ સાબિત થયો છે. ડેરી
ક્ષેત્રે સરહદ ડેરીએ ઊંટડીના દૂધના પ્રોસાસિંગ દ્વારા દેશને નવી દિશા આપી છે. લખોંદ
નજીકના કેમેલ મિલ્ક પ્લાન્ટ તથા અંજાર તાલુકાના ચાંદ્રાણી ખાતે આવેલા મુખ્ય પ્રોસાસિંગ
એકમમાં અદ્યતન ટેક્નોલોજી અપનાવવામાં આવી છે. ભચાઉ અને દુધઈ આસપાસની ખનિજ સંપત્તિના
કારણે સિરામિક ઉદ્યોગમાં પણ નોંધપાત્ર રોકાણ થયું છે. ઉદ્યોગ વિકાસ સાથે હાઈવે પટ્ટો
નવીનીકરણીય ઊર્જા તરફ પણ આગળ વધી રહ્યો છે. પદ્ધરથી દુધઈ સુધી પવન ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ
વિકસ્યા છે, જ્યારે અનેક ઉદ્યોગોએ સોલર પેનલ આધારિત પ્લાન્ટો
સ્થાપ્યા છે. આ તમામ વિકાસને વધુ મજબૂત બનાવતું
મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું એટલે ભુજ-ભચાઉ વચ્ચે નિર્માણ પામી રહેલો ફોર લેન હાઈસ્પીડ કોરિડોર
રોડ. ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (GSRDCL) દ્વારા હાથ ધરાયેલા આ પ્રોજેક્ટની
કુલ લંબાઈ આશરે 75.14 કિલોમીટર
છે અને અંદાજિત ખર્ચ રૂા. 576 કરોડનો છે.
પ્રોજેક્ટ હાઈબ્રિડ એન્યુટી મોડ (HAM) હેઠળ અમલમાં મૂકાયો છે, તેવું સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું. એક સમયનો
કોટન બેલ્ટ ગણાતો ભુજ-ભચાઉ હાઈવે હવે ઝડપથી આધુનિક લોજિસ્ટિક્સ હબમાં પરિવર્તિત થઈ
રહ્યો છે. કુકમા અને શેખપીર આસપાસની જૂની કોટન જાનિંગ મીલોના વિશાળ પરિસરો હવે વેરહાઉસ,
કન્ટેનર ડેપો અને ટ્રાન્સપોર્ટ હબ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહ્યા
છે. નિષ્કર્ષરૂપે ભૂકંપની ભયાનક યાદોને પાછળ
છોડી ભુજ-ભચાઉ હાઈવે આજે ઉદ્યોગ, ડેરી, વેપાર, લોજિસ્ટિક્સ અને નવીનીકરણીય ઊર્જાનું સંયુક્ત
વિકાસ મોડેલ ગતિ પકડશે. યોગ્ય આયોજન, મજબૂત દેખરેખ અને સુરક્ષા
વ્યવસ્થાના સહારે આ ગોલ્ડન કોરિડોર આવનારા સમયમાં કચ્છ અને ગુજરાતના મહત્ત્વના ઔદ્યોગિક
ક્લસ્ટર તરીકે ઊભરી આવશે, તેમાં શંકા નથી.
